Glimlach
'De jongen lachte, ik zag een horizontale streep, waarschijnlijk had hij gave, mooie tanden. Ik dacht aan mij eigen glimlach die ’s nachts in een glas water lag.'

Uit De Heer slaapt met watjes in zijn oren van Frans Pointl, Nijgh & Van Ditmar, 2004

Voor het interview met Pointl in Trouw:

Dan neem ik een nieuw zeil

Iris Pronk

Hij heeft flink getobd met zijn hart en zijn ogen, maar nu voelt Frans Pointl (70) zich weer redelijk gezond. Onlangs verscheen zijn nieuwe autobiografische verhalenbundel 'De Heer slaapt met watjes in zijn oren'. Met zwarte humor, oude dames, de babyfoto van Hitler én ziekenhuismisère.

,,Ik vind de mens niet zo'n positieve verschijning in het melkwegstelsel,'' zegt Frans Pointl. En daarom probeert hij het contact tot een minimum te beperken. Alleen is hij in evenwicht, dan voelt hij zich het prettigst. Met zijn buren is hij nooit 'te eigen' en kennissen blijven op afstand: ,,Ik ben niet iemand voor een vriendenkring.''

Liever onderhoudt de schrijver zich met Vlek en Poesje, de twee katten met wie hij zijn Amsterdamse appartement deelt. Zwerfkatten zijn het, geen raskatten natuurlijk, die zouden niet bij hem passen. En lastig dat ze zijn, foetert Pointl, de dames vragen doorlopend om aandacht. In zijn woonkamer hebben ze hun eigen kussens en korrels, brokjes en bak.

Vlek en Poesje regeren zijn wereld en in kwesties van leven en dood gaan zij voor. Dat blijkt ook uit 'De Heer slaapt met watjes in zijn oren', Pointls nieuwe bundel met autobiografische verhalen. In het titelverhaal doet de schrijver verslag van het haperen van zijn hart en zijn verblijf in een ziekenhuiszaaltje. Vier jaar geleden kreeg hij een hartaanval. De cardioloog ontbood hem meteen naar het ziekenhuis. Maar Pointl ging pas vele riskante dagen later, toen zijn vriendin uit Rotterdam kon komen om op zijn katten te passen.

Gelukkig liep het goed af met zijn hart: na enkele kwakkeljaren voelt Pointl zich inmiddels weer beter. Voor hem is de keuze nog steeds vanzelfsprekend: het leven van zijn katten weegt zwaarder dan dat van hemzelf. ,,Ik geloof dat ik ook niet zoveel gemist had, hoor. Ik vind mijn leven van dit moment niet bepaald himmelhoch jauchzend.''

In zijn sobere vrijgezellenwoning serveert de schrijver koekjes en koffie in keurige kopjes. Het is er een beetje rommelig, vindt hij zelf: ,,Het huis is niet vlekkeloos, maar de kopjes en het lichaam van de bewoner zijn dat wel.'' Naast zijn Brother typmachine (gevonden bij de vuilnis) ligt het boek 'Hitlers laatste dagen' (een tweedehandsje van het Waterlooplein). Eigenlijk had hij over Hitler een novelle willen schrijven, vertelt Pointl, een fictief verhaal in de derde persoon. 'Het seizoen van de gebroken paraplu's', zo moest de novelle heten, en ook het einde stond al vast: ,,Ik wilde Hitler in 1929 wel naar de eeuwige jachtvelden helpen.''

Hij heeft zich echt verdiept in Hitler, kwam ook de raarste dingen op het spoor: ,,Wist je dat Hitler nog heel lang borstvoeding heeft gekregen? Dat wilde ik in mijn verhaal verwerken: dat hij nog tot zijn zesde werd gezoogd en dat zijn moeder daar heel prettige gevoelens bij had. Dan gaat mijn fantasie wel heel ver, hoor.''

Maar verder viel het historisch onderzoek Pointl toch wat zwaar: ,,Ik ben naar de bibliotheek gegaan en de ene bron verwees weer naar de andere. Jeetje mina, dacht ik, dat is wel een hele klus.''

En ook het schrijven in de derde persoon, over historische of verzonnen figuren vond hij moeilijk: ,,Je kunt minder in de huid van die mensen kruipen, ze staan verder van je af, het is minder intens. Als ik iemand gekend heb, dan weet ik hoe hij praat, dan is het een kwestie van goed onthouden.''

Pointl sluit niet uit dat zijn novelle er ooit komt, maar erg overtuigd lijkt hij niet: ,,Je kunt ook wel eens te hoog grijpen. Ik denk dat ik toch beter ben op de korte afstand.''

Zijn flirt met de fictie heeft vooralsnog geleid tot één compleet verzonnen verhaal in 'De Heer slaapt met watjes in zijn oren'. Maar voor alle andere verhalen -de eerste sinds zijn bundel 'Vijf laatste verhalen' (1999)- putte Pointl als vanouds uit zijn eigen leven. In sobere zinnen doet hij verslag van zijn recente ziekenhuiservaringen, zijn jeugd en zijn roemloze gang langs hospita's en werkgevers.

Zelfspot zet de toon: 'Het woord carrière was niet bepaald op mij van toepassing.' Dat vindt Pointl eigenlijk erg jammer, zegt hij nu: ,,Ik had iets meer willen bereiken, ik heb het gevoel dat ik jarenlang in de marge heb gezeten. Ik heb nooit de kans gehad om iets te studeren; toen ik jong was, zat ik opgescheept met een moeder die oud, ziek, zeurderig en dominant was.''

In retrospectief ziet hij onvervulde wensen en niet bereikte doelen, een wat teleurstellend leven. Vooral op maatschappelijk vlak had hij het wel wat verder willen schoppen, dan had hij nu tenminste een pensioen gehad. ,,Maar ik ben zelf ook een beetje laks, hoor. In geen enkel baantje hield ik het lang genoeg vol.''

Toch heeft Pointl als schrijver wel een groot succes geboekt: zijn debuut uit 1989, 'De kip die over de soep vloog', belandde in een klap op de shortlist van de AKO-Literatuurprijs en in de bestseller-top-10. Met zijn schrijnende én geestige verhalen over de benauwende relatie tussen een joodse moeder en haar zoon, de nawerking van de oorlog, armoedige kamers en lullige baantjes, opgeschreven in een kale, rake taal, veroverde Pointl het lezershart.

,,De verschijning van 'De kip' gaf toch wel ... hoe noemt een verslaafde dat? ... een kick,'' zegt Pointl nu. ,,Mijn leven veranderde van stilstand in een hardloopwedstrijd, van waakvlam in een wild vuur.'' Even had hij het gevoel dat hij in 'het echte leven' was beland, dat hij meedeed en erbij hoorde. Maar 'De kip' werd niet door andere successen gevolgd: ,,Mijn andere boeken verkochten veel minder. Ik heb wel fans, maar die zijn van mijn leeftijd, daar komt Magere Hein regelmatig op bezoek.'' Hij zou graag zien dat zijn publiek groeide, want al is hij dan niet dol op mensen, al houdt hij ze fysiek het liefst op afstand, van lezers houdt hij wel: ,,Het geeft een prettig gevoel dat je gewaardeerd wordt, dat mensen je kopen. Ook heel gewone mensen, zoals ik, niet alleen opgeblazen intellectuelen.''

Wat hij gaat doen als dit boek -zijn zesde sinds 'De kip'- ineens een verkoopsucces wordt? ,,Wacht, dat zal ik je laten zien,'' zegt Pointl en hij schuift een fauteuil opzij. Daaronder is het zeil helemaal kapot en versleten, de ondervloer kiert erdoor heen. ,,Ik denk dat ik nieuw zeil neem, een nieuwe koelkast en een wasmachine.'' En als het boek heel erg goed loopt, dan wil de schrijver op vakantie naar Cuba.

Het mooiste verhaal in zijn nieuwe boek heet 'Verdwaald in het echte leven', over zijn vreugdeloze relatie met koffiejuffrouw Corrie. Verdwaald en ontheemd, zo voelt Pointl zich: ,,Ik heb me mijn hele leven afgevraagd: hoor ik hier wel thuis? Ik zie alles van een heel grote afstand, als door een vergrootglas.''

Dat mentale vergrootglas, die afstandelijke blik, ze komen hem als schrijver goed van pas. Pointl observeert en fileert, ontdekt het menselijk tekort, beschrijft betekenisvolle en absurde details. Het babyfotootje van Hitler bijvoorbeeld, dat plompverloren in de gang van zijn hospita hing. Of de avances van de stokoude Geertje in het verzorgingstehuis, bij wie de schrijver in 1987 als vrijwilliger op bezoek ging.

,,Aan zo'n rusthuis moet je zien te ontkomen, hoor,'' zegt de schrijver, ,,Stel je voor: je zit daar tussen mensen die je helemaal niet liggen ... wat zullen de dagen dan lang duren, dat is de hel. Voor die tijd moet je toch wegwezen, de methode Herman Brood volgen.'' Maar vooralsnog stopt Pointl de gedachte aan de dood en het rusthuis weg, hij voelt zich geestelijk nog lang niet oud: ,,Ik ben eigenlijk een antieke auto met een fitte motor erin.''
En aan het hiernamaals denkt hij al helemaal niet: ,,Stel je voor, het eeuwige leven er ook nog achteraan. Ik vind het hiervoormaals wel genoeg.''

Bron: Trouw, 13 maart 2004
17 03 04 - 16:31


zeven reacties:

Kijk, dat zijn zinnen die zin hebben!
Johan (link) - 17 03 04 - 16:44


Fraaie schrijver. Leuk interview in trouw afgelopen zaterdag.
Ronald - 18 03 04 - 18:12


Gevonden! Wel raar dat Trouw het boek indeelt bij in de rubriek 'Vertaald'
Zebra (link) - 18 03 04 - 23:04


Vast het werk van zo'n webredacteur: "Pointl? Dat zal wel vertaald zijn."
Ronald - 20 03 04 - 14:39


Vanmiddag gekocht.
Ronald - 20 03 04 - 18:42


Finally online casino bluff bet dollar flat sports texas coffeehouse http://www.casino-net.us juice garden even toke tell third pineapple.Any kind of rank ball casino south standoff advantage.Withiin tell casino on net?
online casino () (link) - 11 03 05 - 14:52